ژورنال‌های دسترسی آزاد

به مجلات علمی و ژورنال‌هایی که دسترسی به محتوا، مقالات، و کتاب‌های آن‌ها باز باشد و بتوان بصورت رایگان از محتوای آن‌ها استفاده کرد ژورنال دسترسی آزاد یا اپن اکسس (بخوانید Open Access) گویند. در این ژورنال‌ها دانلود و مطالعه تمام محتوا رایگان و بدون پرداخت هزینه است.

فرض کنید شما یک کتابخانه دارید. اگر از هر عضو کتابخانه شما حق اشتراک بگیرید و کتاب‌های موجود در کتابخانه خود را در اختبار او قرار دهید، شما به حالت اشتراکی به مشتریان خود خدمات می‌دهید. یعنی هر فرد برای استفاده از محتوای کتابخانه شما باید مبلغی را بپردازد تا بتواند از کتاب‌های کتابخانه شما استفاده کند و آن‌ها را مطالعه نماید.

اما اگر شما تصمیم بگیرید که از نویسنده کتاب‌هایی که در کتابخانه شما موجود است هزینه‌ای را بابت حفظ و نگهداری کتاب‌های او دریافت کنید، و هزینه‌های کلی کتابخانه‌تان را بجای مشتریان، از نویسندگان کتاب‌ها دریافت کنید، به این حالت دسترسی آزاد گویند. یعنی شما در قبال در دسترس قراردادن کتاب‌های موجود در کتابخانه‌تان، هیچ مبلغی را دریافت نمی‌کنید، زیرا قبلا نویسنده کتاب‌ها این مبلغ را به شما پرداخت کرده‌اند.

این ایده ممکن است ابتدای کار برای شما کمی عجیب باشد، اما امروزه به چند دلیل که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم، این امر به یک کار مرسوم در ژورنال‌های پژوهشی تبدیل شده است.

چرا ژورنال دسترسی آزاد؟

طبق اخلاق انتشار، اینکه چرا به ژورنال دسترسی آزاد مقاله میفرستیم دلایل زیادی دارد. یکی از مهمترین دلایلی که شما باید مقاله‌تان را به مجله دسترسی آزاد ارسال کنید این است که مقاله شما بیشتر دیده می‌شود. همانطور که می‌دانید، امروزه سایتیشن مقاله اهمیت زیادی دارد. چاپ مقاله در ژورنال اپن اکسس و دسترسی آزاد سبب می‌شود که مقاله شما توسط پژوهشگران فراوانی خوانده شود، و اطلاعات موجود در آن بیشتر در معرض دید قرار گیرد. همین امر سبب می‌شود مقاله شما سایتیشن بیشتری بگیرد و تعداد سایتیشن شما را بالا ببرد.

مزایای ژورنال دسترسی آزاد

زمانیکه شما یک مقاله را برای ژورنال دسترسی آزاد ارسال می‎‌کنید، مقاله شما پس از انتشار دارای دو ویژگی خواهد بود.

استفاده بدون محدودیت: یعنی اینکه شما می‌توانید هر تعداد دفعاتی که خواستید از مواد و نوشته‌های مقاله استفاده کنید و بدون محدودیت به آن استناد دهید. هیچ محدودیتی در استفاده از موارد مقاله وجود ندارد. حتی نیاز به گرفتن اجازه از ژورنال نیز وجود ندارد.

دسترسی بدون محدودیت: هر فرد از هر نقطه‌ای از دنیا می‌تواند مقاله را به صورت رایگان از ژورنال دریافت و مطالعه نماید. هیچ محدودیتی در تعداد دفعات دانلود و مطالعه مقاله وجود ندارد و پژوهشگران می‌توانند مقاله را بدون پرداخت هزینه و حق اشتراک بخوانند.

هزینه ارسال مقاله به ژورنال دسترسی آزاد

هزینه‌های ارسال مقاله به ژورنال دسترسی آزاد شامل APC یا همان هزینه داوری مقاله می‌شود. در این قسمت توضیحات کامل بیان شده است.

معایب ژورنال دسترسی آزاد

نحوه یافتن ژورنال‌های دسترسی آزاد

یکی از مهمترین و بهترین پایگاه‌های یافتن ژورنال‌های دسترسی آزاد، پایگاه DOAJ است که در این برگه به تفصیل راجع به آن صحبت شده است.

اعتبار ژورنال‌های دسترسی آزاد

یکی از مسائل و مشکلات مهم در عرضه مقالات و مجلات اپن اکسس این است که چطور اعتبار یک ژورنال اپن اکسس را بسنجیم؟ و اینکه چطور متوجه شویم که ژورنال هدف ما از انواع ژورنال‌های هایجک شده، تقلبی، و کلاه برداری نیست؟

یک ژورنال دسترسی آزاد و اپن اکسس معتبر، باید در پایگاه‌های معتبری نمایه شده باشد. چنانچه این مجله به طور مثال در DOAJ نمایه شده باشد، می‌توان فهمید که اعتبار مناسبی دارد. اگر این ژورنال در WoS کلریویت آنالتیک نیز نمایه شده باشد، به معنای اعتبار بیشتر این ژورنال است.

ژورنال‌های دسترسی آزاد از نظر نوع دسترسی

مجله اپن اکسس طلایی

در این نوع مجلات، علاوه بر اینکه فایل PDF و تمام اطلاعات مقاله به صورت دسترسی باز و آزاد روی وبسایت مجله قرار داده می‌شود، در تمامی شبکه‌های اجتماعی نظیر فیسبوک، توئیتر، و غیره که برای ژورنال است نیز، این مقالات قرار می‌گیرند. در این نوع دسترسی، مقاله بلافاصله پس از پذیرش و چاپ در مجله، به صورت کاملا رایگان روی وبسایت ژورنال قرار می‌گیرد.

مجله اپن اکسس سبز

در این نوع مجلات، مقاله برای مدت زمان مشخصی که به آن Embargo Time گفته می‌شود، روی وبسایت مجله قرار نمی‌گیرد. پس از گذشت این مدت زمان، مقاله به صورت رایگان فقط روی وبسایت ژورنال قرار داده می‌شود.

مجله اپن اکسس الماسی

در این حالت، علاوه بر اینکه مقاله به صورت کاملا رایگان روی وبسایت ژورنال قرار می‌گیرد، و در تمام شبکه‌های اجتماعی نیز گذاشته می‌شود، از نویسنده مقاله نیز هیچ هزینه‌ای بابت APC مجله گرفته نمی‌شود.