داور مقاله کیست؟

داور در یک ژورنال شخصی است که کیفیت و تناسب مقاله ارائه شده برای چاپ در مجله یا ژورنال را ارزیابی می‌کند. داوران معمولاً در زمینه مقاله متخصص هستند و وظیفه آن‌ها ارائه نقدی عینی و سازنده از پیش نویس مقاله، برجسته کردن نقاط قوت و ضعف آن و ارائه توصیه‌هایی برای بهبود است. فرآیند بررسی برای اطمینان از کیفیت و یکپارچگی کار علمی منتشر شده در مجلات الکترونیکی ضروری است. داوران نقش مهمی در حفظ استانداردهای بالای انتشارات دانشگاهی دارند و به پیشرفت دانش در زمینه‌های مربوطه کمک می‌کنند.

انواع داوری مقاله چیست؟

انواع مختلفی از داوری در بررسی تخصصی مقاله استفاده می‌شود، از جمله:

• داوری یک سو کور (single-blind): در این نوع داوی، هویت داوران برای نویسندگان فاش نمی‌شود، اما هویت نویسندگان برای داوران مشخص است.
• بررسی دوسو کور (double-blind): در این نوع داوری، هویت هر دو داور و نویسنده از یکدیگر ناشناس نگه داشته می‌شود.
• بازبینی باز (open): در این نوع داوری، هویت هر دو بررسی کننده و نویسنده برای یکدیگر مشخص است.
• بررسی پس از انتشار (Post-Publication Review): در این نوع داوری ابتدا مقاله منتشر می‌شود و سپس از نظرات داوران و خوانندگان مقاله دعوت می‌شود.

هر نوع داوری مزایا و معایب خود را دارد و انتخاب نوع داوری بستگی به نیازها و اهداف خاص ژورنال و جامعه پژوهشی دارد. بررسی دوسوکور اغلب استاندارد طلایی برای به حداقل رساندن سوگیری در فرآیند بررسی در نظر گرفته می‌شود.

مقدمه‌ای بر اخلاق نشر داور

اخلاق انتشار مجموعه‌ای از اصول و رهنمودهایی است که بر رفتار پژوهشگران، نویسندگان، ادیتورها و داوران در انتشار تحقیقات علمی حاکم است. هدف اصلی اخلاق در انتشار این است که اطمینان حاصل شود که تحقیق به شیوه‌ای اخلاقی و مسئولانه انجام و گزارش می‌شود. رفتار اخلاقی در پژوهش شامل استفاده از روش‌های تحقیق دقیق، گزارش دقیق نتایج و شفافیت در ابلاغ یافته‌های تحقیق است. همه ذینفعان در فرآیند انتشار، از جمله داوران، نقش مهمی در حفظ اخلاق انتشار دارند.

اهمیت مسئولیت‌های داور در اخلاق نشر

داوران با حصول اطمینان از یکپارچگی و کیفیت پژوهشی که منتشر می‌شود، نقش مهمی در حفظ اخلاق انتشار دارند. داوران مسئول ارزیابی شایستگی علمی یک مقاله، ارائه بازخورد سازنده به نویسندگان، و شناسایی هر گونه مسائل اخلاقی بالقوه‌ای هستند که ممکن است در طول فرآیند بررسی ایجاد شود. با انجام وظایف خود به طور مسئولانه، داوران می‌توانند به اطمینان برسند که تحقیقات علمی به شیوه‌ای اخلاقی، دقیق و شفاف انجام و ابلاغ می‌شود.

مسئولیت‌های داور قبل از بررسی یک مقاله

قبل از موافقت با بررسی یک مقاله، داوران چندین مسئولیت دارند که باید در نظر بگیرند.

محرمانه بودن داوری

داوران باید محرمانه بودن مقاله و محتوای آن را حفظ کنند. آنها نباید هیچ گونه اطلاعاتی را در مورد پیش-نویس مقاله یا یافته‌های آن به غیر از سردبیر یا ادیتوریال بورد در اختیار دیگران قرار دهند. داوران همچنین باید اطمینان حاصل کنند که پیش-نویس مقاله ایمن است و از دسترسی غیرمجاز محافظت می‌شود.

تضاد منافع داوری

داوران باید هرگونه تضاد منافع احتمالی را که ممکن است در طول فرآیند بررسی ایجاد شود، اعلام کنند. این مورد می‌تواند شامل روابط مالی یا شخصی با نویسندگان، مؤسسات، یا مؤسسات تأمین مالی مرتبط با پیش-نویس مقاله باشد.

شایستگی و تخصص داور

داوران باید از صلاحیت و تخصص لازم برای ارزیابی شایستگی علمی مقاله برخوردار باشند. آن‌ها باید در این زمینه آگاه و دارای مهارت‌های لازم برای ارزیابی کیفیت روش‌های تحقیق، تجزیه و تحلیل داده ها و تفسیر نتایج باشند.

به موقع بودن داوری

داوران باید بررسی‌های خود را به موقع تکمیل کنند. اگر نمی‌توانند مهلت بازبینی را رعایت کنند یا با تاخیرهای غیرمنتظره‌ای مواجه می‌شوند، باید سردبیر را مطلع کنند.

مسئولیت‌های داور در طول بازبینی پیش-نویس مقاله

در طول فرآیند بررسی پیش-نویس مقاله، داوران چندین مسئولیت مهم دارند.

عینیت در داوری

داوران باید مقاله را به طور عینی و بدون تعصب ارزیابی کنند. آنها باید بر شایستگی علمی پیش-نویس مقاله تمرکز کنند و بر ملاحظات شخصی یا حرفه‌ای تمرکز ننمایند.

وضوح و بازخورد سازنده داوری

داوران باید بازخورد روشن و سازنده‌ای را به نویسندگان ارائه دهند. آنها باید نقاط قوت و ضعف پیش-نویس مقاله را شناسایی کرده و پیشنهاداتی برای بهبود ارائه کنند. داوران همچنین باید نظرات صحیح و دقیقی ارائه دهند که بتواند به نویسندگان در بهبود پیش-نویس مقاله کمک کند.

ملاحظات اخلاقی در داوری

داوران باید هر گونه مسائل اخلاقی بالقوه‌ای را که ممکن است در طول فرآیند بررسی ایجاد شود شناسایی کنند. این امرمی‌تواند شامل سرقت ادبی، انتشار تکراری، داده‌سازی یا جعل داده‌ها، یا هر عمل غیراخلاقی دیگری باشد. داوران باید در صورت شناسایی چنین مسائلی به سردبیر اطلاع دهند.

مسئولیت‌های داور پس از بررسی پیش-نویس مقاله

پس از تکمیل بررسی پیش-نویس مقاله، داوران چندین مسئولیت اضافی دارند.

نظر داور

داوران باید بر اساس ارزیابی خود از مقاله، توصیه‌ای به ادیتور ارائه کنند. این امر می‌تواند شامل توصیه‌ای برای پذیرش، بازنگری یا رد پیش-نویس مقاله باشد.

بازخورد به ادیتور

داوران باید بازخورد خود را در مورد کیفیت پیش-نویس مقاله، فرآیند بررسی و هر گونه مسائل اخلاقی بالقوه شناسایی شده به ادیتور ارائه دهند.

افشای تخلف یا کلاهبرداری مقاله

اگر داوران در طول فرآیند بررسی، شواهدی مبنی بر سوء رفتار یا تقلب شناسایی کنند، باید فوراً به سردبیر اطلاع دهند. داوران همچنین باید جزئیات و شواهد خاصی را برای حمایت از ادعاهای خود ارائه دهند.

خلاصه وظایف داوری در اخلاق نشر

داوران با رعایت اصول اخلاقی انتشار، نقش مهمی در تضمین یکپارچگی و کیفیت تحقیقات علمی دارند. داوران با انجام مسئولیت‌های خود قبل، حین و پس از بررسی پیش-نویس مقاله، می‌توانند به حفظ محرمانه بودن، عینی بودن و رفتار اخلاقی فرآیند انتشار کمک کنند. به منظور حصول اطمینان از اینکه تحقیقات به شیوه‌ای اخلاقی، دقیق و شفاف انجام و ابلاغ می‌شود، ضروری است که داوران پاسخگو و متعهد به مسئولیت‌های خود باشند. با انجام این کار، داوران می‌توانند به ارتقای پیشرفت علم و محافظت از یکپارچگی شرکت تحقیقاتی کمک کنند.